Gemiddelde reistijd naar het werk: hoe ver willen kandidaten reizen?
Nederlandse werknemers zijn gemiddeld 32 minuten onderweg van huis naar hun vaste werkadres. Dat klinkt als een handig uitgangspunt wanneer je personeel zoekt. Trek een denkbeeldige cirkel van ongeveer een half uur rond je bedrijf en daarbinnen bevindt zich je kandidatenmarkt.
Maar zo eenvoudig werkt het niet.
Die 32 minuten vertellen hoeveel tijd werknemers die al ergens werken gemiddeld onderweg zijn. Het zegt niet dat een kandidaat bereid is om 32 minuten te reizen voor iedere nieuwe baan. Voor een aantrekkelijke of specialistische functie kan iemand een langere reistijd accepteren, terwijl dezelfde persoon voor werk dat ook tien minuten van huis beschikbaar is misschien helemaal niet zo ver wil reizen.
Hoeveel reistijd is dan normaal? En belangrijker voor werkgevers: wat betekent de locatie van je bedrijf voor het gebied waarin je realistisch kandidaten kunt vinden?
Hoe lang reizen Nederlanders gemiddeld naar hun werk?
Volgens onderzoek van het CBS en TNO bedroeg de gemiddelde reistijd van Nederlandse werknemers naar het vaste adres van hun werkgever in 2023 32 minuten voor een enkele reis. Twee derde van de werknemers, 67 procent, was maximaal een half uur onderweg. Aan de andere kant van het spectrum was 10 procent langer dan een uur onderweg.
Kijken we niet naar tijd maar naar afstand, dan komt uit recentere CBS-cijfers een gemiddelde woon-werkafstand van 19,9 kilometer naar voren. Dat gemiddelde bleef in december 2024 gelijk aan een jaar eerder.
Het is verleidelijk om van die cijfers een vuistregel te maken. Zoek kandidaten binnen 20 kilometer van je bedrijf of binnen ongeveer een half uur reistijd en je zit goed. Maar daarmee gebruik je gemiddelden voor iets waarvoor ze niet bedoeld zijn.
Het CBS meet hier hoe ver werknemers daadwerkelijk van hun werk wonen en hoeveel reistijd werknemers zeggen nodig te hebben. Dat is iets anders dan vragen hoeveel kilometer of minuten een kandidaat maximaal bereid is te reizen voor een nieuwe baan.
Een algemene maximale reistijd voor kandidaten bestaat dan ook niet.
Kijk niet alleen naar kilometers, maar vooral naar reistijd
Een straal van 20 of 25 kilometer rond je bedrijf klinkt overzichtelijk, maar zegt verrassend weinig over hoe bereikbaar je als werkgever werkelijk bent.
Twintig kilometer over een rustige snelweg is iets anders dan twintig kilometer tijdens de ochtendspits. Een bedrijf dat naast een station ligt kan vanuit een plaats op 40 kilometer afstand gemakkelijker bereikbaar zijn dan een bedrijventerrein op 15 kilometer afstand waarvoor iemand na de trein nog twee keer moet overstappen.
Ook met de auto kunnen de verschillen groot zijn. Is er voldoende parkeergelegenheid? Staat de toegangsweg iedere ochtend vast? En kan iemand zijn werktijden enigszins aanpassen om de spits te vermijden?
Je geografische kandidatenmarkt is daardoor geen perfecte cirkel rond je vestiging. Twee kandidaten die hemelsbreed even ver van je bedrijf wonen, kunnen een totaal verschillende reistijd hebben.
Voor de werving is reistijd daarom vaak interessanter dan alleen reisafstand.
Voor welke baan moet iemand die afstand afleggen?
Afstand en reistijd staan bovendien niet op zichzelf. Minstens zo belangrijk is de vraag waarvoor iemand die reis moet maken.
Stel dat iemand 35 minuten moet reizen voor een administratieve functie. Als er binnen vijftien minuten van zijn woning verschillende werkgevers zitten met vergelijkbare vacatures, moet er een goede reden zijn om iedere werkdag twintig minuten langer onderweg te willen zijn.
Voor een specialistische functie ligt dat anders. Als er maar een beperkt aantal werkgevers is waar iemand zijn specifieke vak kan uitoefenen, wordt een groter geografisch gebied vanzelf gebruikelijker.
Daarmee wordt de concurrentie om personeel ook letterlijk geografisch.
Je concurreert namelijk niet alleen met bedrijven die dezelfde mensen zoeken. Je concurreert ook met werkgevers die voor een kandidaat makkelijker bereikbaar zijn.
De vraag is daarom niet alleen: hoe ver woont deze kandidaat bij mijn bedrijf vandaan? Minstens zo interessant is: welke aantrekkelijke alternatieven heeft deze kandidaat dichter bij huis?
Fulltime of parttime maakt verschil
Ook het aantal uren dat iemand werkt lijkt samen te hangen met de woon-werkafstand.
CBS-cijfers over 2023 laten zien dat werknemers met een voltijdbaan gemiddeld 23,9 kilometer van hun werk woonden. Voor werknemers met een deeltijdbaan was dat gemiddeld 16,4 kilometer. Ook bij werknemers die van werkgever of arbeidsduur veranderden, zijn duidelijke verschillen zichtbaar tussen voltijd en deeltijd.
Daaruit kun je niet concluderen dat iemand voor een parttimebaan maximaal 16,4 kilometer wil reizen. Het zijn opnieuw cijfers over daadwerkelijk woon-werkverkeer, niet over maximale reisbereidheid.
Maar voor een werkgever is het wel een relevante aanwijzing.
Een uur per dag reizen voor een fulltimebaan kan anders worden beoordeeld dan dezelfde reistijd voor een functie van twintig of vierentwintig uur per week. Zeker wanneer iemand vergelijkbaar parttimewerk dichter bij huis kan vinden.
Dat maakt het verstandig om bij het bepalen van het geografische bereik van een vacature niet alleen naar de functie te kijken, maar ook naar de arbeidsduur.
Thuiswerken verandert de rekensom
Sinds thuiswerken voor veel functies gebruikelijker is geworden, is woon-werkafstand bovendien minder zwart-wit.
Uit het onderzoek van CBS en TNO blijkt dat werknemers die weleens thuiswerken op de dagen dat ze naar hun werkgever reizen gemiddeld 40 minuten onderweg zijn. Werknemers die niet thuiswerken, zijn gemiddeld 25 minuten onderweg. Meer dan de helft van de werknemers die thuis en op locatie werken, noemt het wegvallen van reistijd of reiskosten als een reden om thuis te werken.
Dat verschil is logisch. Een baan op 45 minuten afstand waarvoor je vijf dagen per week naar kantoor moet, vraagt wekelijks zevenenhalf uur reistijd. Moet je voor dezelfde baan maar twee dagen per week naar kantoor, dan ziet diezelfde afstand er ineens heel anders uit.
De mogelijkheid om thuis te werken kan daardoor niet alleen een aantrekkelijke arbeidsvoorwaarde zijn, maar ook invloed hebben op het geografische gebied waarin je kandidaten kunt bereiken. In mijn artikel over hybride werken als onderdeel van aantrekkelijk werkgeverschap ga ik uitgebreider in op die afweging.
Reistijd kost niet alleen tijd
Een langere woon-werkafstand heeft nog een tweede consequentie: reizen kost geld.
Iemand die dagelijks een flinke afstand met de auto aflegt, kijkt niet alleen naar het aantal minuten dat hij onderweg is. Brandstof, parkeren en andere autokosten tellen mee. Bij reizen met het openbaar vervoer geldt hetzelfde wanneer een werkgever niet alle kosten vergoedt.
Daarom kun je de locatie van een vacature eigenlijk niet los zien van de rest van het aanbod.
Een kandidaat beoordeelt uiteindelijk het totaalplaatje. Salaris, aantal uren, flexibiliteit, thuiswerkmogelijkheden, reiskosten en reistijd kunnen allemaal onderdeel zijn van dezelfde afweging. Ook de salarisindicatie die je in een vacature vermeldt speelt daarin een rol.
Een langere reistijd hoeft dus niet automatisch een probleem te zijn. De vraag is vooral of het totale aanbod de reis voor een kandidaat de moeite waard maakt.
Je vestigingsplaats kun je niet veranderen, je aanbod soms wel
Voor de meeste werkgevers is de locatie een gegeven. Als je bedrijf op een bedrijventerrein aan de rand van Zoetermeer zit, verplaats je het niet omdat kandidaten uit een bepaalde plaats de reis te lang vinden.
Andere factoren zijn soms wel te beïnvloeden.
Misschien kan iemand één of twee dagen thuiswerken. Wellicht kunnen werktijden worden aangepast zodat een werknemer niet iedere dag midden in de spits hoeft te rijden. Een goede reiskostenvergoeding kan de financiële drempel verkleinen. En soms kun je op andere onderdelen van het aanbod aantrekkelijker zijn dan werkgevers die dichter bij de kandidaat gevestigd zijn.
Dat betekent niet dat je iedere onaantrekkelijke locatie met betere arbeidsvoorwaarden kunt compenseren. Wel dat locatie onderdeel is van een groter geheel.
Juist daarom is het verstandig om bij een moeilijk vervulbare vacature niet alleen te kijken naar waar de kandidaten zijn, maar ook naar wat je van hen vraagt om iedere dag bij jou te komen werken.
Hoe groot moet het gebied zijn waarin je kandidaten zoekt?
Daar is helaas geen standaardantwoord op.
Een straal van 20, 30 of 50 kilometer instellen omdat dit voor een andere vacature goed werkte, zegt weinig. Het relevante geografische gebied hangt onder meer samen met de functie, het aantal uren, bereikbaarheid van de locatie, thuiswerkmogelijkheden, reiskosten en de beschikbaarheid van vergelijkbaar werk dichter bij huis.
Locatie is daarom één van de factoren die meeweegt bij de keuze waar je een vacature het beste kunt plaatsen. Voor sommige functies kan lokaal werven veel logischer zijn, terwijl je voor een specialistische functie juist een veel groter gebied nodig hebt.
Dat is ook waarom het weinig zin heeft om iedere vacature via dezelfde kanalen en binnen dezelfde geografische straal onder de aandacht te brengen.
Eerst begrijpen wie je zoekt en welk gebied voor die persoon realistisch is, daarna pas bepalen waar en hoe je de vacature onder de aandacht brengt.
Weinig reacties op je vacature? Het hoeft niet aan de locatie te liggen
Een ongunstige ligging of lange reistijd kan je potentiële kandidatenmarkt kleiner maken. Maar het is maar één van de mogelijke verklaringen wanneer er weinig sollicitaties binnenkomen.
Misschien bereikt de vacature onvoldoende mensen. Misschien is het salaris niet aantrekkelijk, sluit de vacaturetekst niet aan, zijn de arbeidsvoorwaarden onvoldoende duidelijk of vraag je iets wat nauwelijks beschikbaar is op de arbeidsmarkt.
Krijg je structureel weinig respons, dan is het daarom verstandig om breder te kijken. In Waarom krijg ik geen reacties op mijn vacature? bespreek ik de verschillende oorzaken die daarbij een rol kunnen spelen.
Alleen de advertentiestraal vergroten lost een ander probleem immers niet op.
Hoe ver willen kandidaten dus reizen?
We weten behoorlijk goed hoeveel Nederlandse werknemers daadwerkelijk reizen. Gemiddeld gaat het om ongeveer 32 minuten enkele reistijd en een woon-werkafstand van ongeveer 20 kilometer. Maar daaruit volgt geen maximale reistijd die je voor iedere kandidaat of vacature kunt gebruiken.
Daarvoor verschillen functies, mensen en locaties te veel.
Iemand kan zonder problemen 45 minuten reizen voor een baan die hij graag wil hebben, terwijl een andere kandidaat twintig minuten al te veel vindt wanneer vergelijkbaar werk om de hoek beschikbaar is. Thuiswerken, arbeidsduur, bereikbaarheid en reiskosten kunnen die afweging vervolgens weer veranderen.
De belangrijkste vraag voor een werkgever is daarom misschien niet:
Hoe ver willen kandidaten reizen?
Maar:
Is mijn vacature aantrekkelijk genoeg om de reis ervoor over te hebben?
Dat kun je niet bepalen aan de hand van één landelijk gemiddelde.
Bereik je met een vacature onvoldoende passende kandidaten, dan is het zinvol om naar het geheel te kijken. Functie, doelgroep, arbeidsvoorwaarden, locatie, vacaturetekst en wervingskanalen bepalen samen hoe groot je werkelijke kandidatenmarkt is. Binnen mijn Werkgeversanalyse kijk ik juist naar die samenhang.